WK 1978


De bal op de paal van Rensenbrink  
Vier jaar na het WK in Duitsland komt Nederland opnieuw uit op een mondiaal eindtoernooi. Met supervisor Ernst Happel maar zonder Cruijff en Van Hanegem schopt Oranje het tot de finale. Weer houdt het gastland Nederland van de wereldtitel af: Argentinië wint met 3-1 na verlenging.

Onder bondscoach Jan Zwartkruis plaatst Nederland zich eenvoudig voor het WK in Argentinië. Alleen in de thuiswedstrijd tegen het Noord-Ierland van George Best blijft Oranje op 2-2 steken. Tussen de kwalificatiewedstrijden door speelt Oranje een vriendschappelijke wedstrijd tegen Engeland. Door twee doelpunten van Jan Peters wint Nederland voor het eerst op Wembley (0-2).

Het WK in Argentinië is op zijn zachtst gezegd omstreden. In 1976 is de junta onder leiding van generaal Jorge Videla aan de macht gekomen. Tijdens het militaire bewind verdwijnen tienduizenden Argentijnen spoorloos. De Dwaze Moeders van de Plaza de Mayo struinen stad en land af op zoek naar hun verloren zonen. Videla grijpt het WK aan om goodwill te kweken in binnen- en buitenland. Vanwege de mensenrechtenschendingen wordt in Nederland fel geprotesteerd tegen deelname aan het WK. De cabaretiers Freek de Jonge en Bram Vermeulen van Neerlands Hoop roepen op tot een boycot. In hun programma ‘Bloed aan de paal’ zingen ze: “We gaan naar Argentinië waar dagelijks wordt gemoord. Maar daar is nu eventjes geen tijd voor, zojuist heeft Rep gescoord.”

Ondanks de protesten gaat Nederland toch naar het WK. Oranje reist af zonder Johan Cruijff en Willem van Hanegem. Cruijff heeft in 1977 tegen België zijn laatste interland gespeeld en bedankt voor het eindtoernooi. Ook de handtekeningactie ‘Trek Cruijff over de streep’ kan hem niet op andere gedachten brengen. Jaren later blijkt een poging tot ontvoering de reden te zijn voor Cruijff’s afzegging. Willem van Hanegem zet overmand door emoties een streep door het WK, omdat Ernst Happel hem geen basisplaats garandeert. Happel functioneert in Argentinië als supervisor. De KNVB verkiest op het WK de internationale uitstraling van de Oostenrijker boven Jan Zwartkruis die Oranje zo succesvol door de kwalificatiereeks heeft geleid.

Stroef begin
Oranje begint stroef aan het WK. De 3-0 overwinning op het zwakke Iran kan het matige spel niet verbloemen. Rob Rensenbrink scoort drie keer waarvan twee penalty's. In de wedstrijd tegen Peru komt Nederland niet verder dan 0-0.  Tegen Schotland volstaat een kleine nederlaag, maar Oranje staat op de rand van uitschakeling als Archie Gemmill de Schotten op een 3-1 voorsprong zet. Drie minuten later scoort goudhaantje Rep de bevrijdende aansluitingstreffer. Met de hakken over de sloot plaatst Nederland zich voor de tweede groepsfase.

Door het matige spel is de sfeer in de selectie om te snijden. De KNVB is ontevreden over supervisor Happel die geen grip heeft op de spelersgroep. De Oostenrijker denkt aan opstappen, maar zijn assistent Zwartkruis weet hem daarvan te weerhouden. Zwartkruis speelt in het vervolg van het toernooi een belangrijke rol. Tegen Oostenrijk speelt Nederland met de jongelingen Ernie Brandts, Jan Poortvliet en Piet Wildschut in de basis. Brandts maakt de openingtreffer waarna Oranje de Oostenrijkers oprolt: 5-1. Tegen West-Duitsland komt Nederland twee keer op achterstand. Arie Haan en René van de Kerkhof zorgen voor een zwaarbevochten 2-2 eindstand. Nederland ligt op finalekoers. In de laatste groepswedstrijd tegen Italië dreigt het alsnog mis te gaan als Ernie Brandts een eigen doelpunt maakt. Vlak na rust maakt Brandts zijn fout goed en een kwartier voor tijd beslist Arie Haan met een daverend afstandschot de wedstrijd. Nederland plaatst zich overtuigend voor de finale.

In de andere groep heeft Brazilië de beste papieren. De laatste groepswedstrijd van Argentinië wordt verplaatst naar een later tijdstip, waardoor de Argentijnen weten wat hen te doen staat. Ze moeten met vier doelpunten verschil winnen van Peru. Bij de doorslaggevende vierde treffer staat de Argentijn Luque buitenspel, maar grensrechter Gonella houdt de vlag omlaag. Argentinië wint met 6-0 en mag het in de finale opnemen tegen Nederland.

Hel van Buenos Aires
De psychologische oorlogvoering is begonnen. In de aanloop naar de finale halen de Argentijnen alles uit de kast om Nederland van zijn stuk te brengen. Op weg naar het stadion komt de Nederlandse spelersbus vast te zitten in het verkeer. De Argentijnen verschijnen daarna te laat op het veld waardoor de wedstrijd niet op tijd kan beginnen. Vlak voor de aftrap beklaagt aanvoerder Passarella zich bij scheidsrechter Gonella over het manchet dat René van de Kerkhof draagt om zijn geblesseerde hand. De rappe aanvaller moet het gips met schuimrubber afdekken.

Het gedoe komt de Nederlandse concentratie niet ten goede. Oranje moet zich wapenen tegen het intimidatievoetbal van de Argentijnen die geen middelen schuwen om de wereldtitel te veroveren. Scheidsrechter Gonella laat het op zijn beloop waardoor de wedstrijd in een veldslag ontaardt. Blauwe plekken, dikke lippen en met bloed besmeurde shirts getuigen van een zware strijd. Achteraf zegt Ruud Krol over de Hel van Buenos Aires: “Ik denk dat dit het hardste WK-duel ooit is geweest.”

Argentinië krijgt de beste kansen en komt zeven minuten voor rust op voorsprong door topscorer Mario Kempes. De Argentijnen lijken de wedstrijd zonder problemen uit te spelen maar acht minuten voor tijd komt Nederland toch op gelijke hoogte. René van de Kerkhof laat vanaf rechts een voorzet los waar invaller Dick Nanninga zijn hoofd tegenaan zet: 1-1.

Het Moment
Twaalf seconden voor het verstrijken van de reguliere speeltijd bereikt libero Krol met een afgemeten pass de diepgaande Rensenbrink. Vanuit een moeilijke hoek tikt hij de bal onder keeper Fillol door. Het Slangenmens legt de 70.000 uitzinnige Argentijnen in Estadio Monumental het zwijgen op, maar zijn inzet eindigt tegen het metaal. Jaren later zegt Rensenbrink: “Die bal op de paal was geen kans. Het was juist heel knap dat ik hem nog op de paal kreeg." Als de ijzige stilte plaatsmaakt voor opluchting fluit Gonella voor het einde. In de verlenging maakt Argentinië het karwei af. Kempes en Bertoni scoren in de extra speeltijd waarna het pleit beslecht is. Voor de tweede achtereenvolgende keer verliest Nederland een WK-finale van het gastland.

Uitslagen

1e ronde,
Groep D:
Nederland - Iran
Nederland - Peru
Nederland - Schotland
3-0 (Rensenbrink 3)
0-0
2-3 (Rensenbrink, Rep)
2e ronde,
Groep 1:
Nederland - Oostenrijk

Nederland - West-Duitsland
Nederland - Italië
5-1 (Rep 2, Brandts, Rensenbrink, W. van
 de Kerkhof)
2-2 (Haan, R. van de Kerkhof)
2-1 (Brandts, Haan)
Finale: Argentinië- Nederland 3-1 n.v. (Nanninga)

Links:
Wikipedia.org